NHỮNG ĐIỂM MỚI NỔI BẬT CỦA LUẬT PHÒNG, CHỐNG MUA BÁN NGƯỜI NĂM 2024

Luật Phòng, chống mua bán người năm 2024 (Luật số 53/2024/QH15) được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 8 và có hiệu lực từ ngày 01/7/2025. Luật này ra đời nhằm thay thế cho Luật năm 2011, với nhiều sửa đổi, bổ sung quan trọng để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, khắc phục những lỗ hổng pháp lý và tăng cường hiệu quả cuộc đấu tranh chống lại loại tội phạm này.

1. Lần đầu tiên đưa "mua bán thai nhi" vào luật

Đây là điểm mới mang tính đột phá và được dư luận quan tâm nhất. Lần đầu tiên, pháp luật Việt Nam định nghĩa và nghiêm cấm một cách rõ ràng hành vi mua bán người từ khi còn là bào thai.

Luật bổ sung hành vi "Thỏa thuận mua bán người từ khi còn đang là bào thai" vào các hành vi bị nghiêm cấm và lấp khoảng các trống pháp lý. Trước đây, việc xử lý hành vi này rất khó khăn vì chưa có quy định trực tiếp, điểm mới này đã tạo cơ sở pháp lý vững chắc để truy cứu trách nhiệm hình sự các đường dây tổ chức mua bán thai nhi, vốn đang diễn biến rất phức tạp.

2. Lấy nạn nhân làm trung tâm và mở rộng đối tượng được bảo vệ

Bổ sung "người đang trong quá trình xác định là nạn nhân": Luật quy định rõ đối tượng này cũng được hưởng các chế độ hỗ trợ ban đầu (như y tế, tâm lý, chỗ ở tạm thời) ngay lập tức mà không cần chờ kết quả xác minh chính thức.

Mở rộng đối tượng được bảo vệ: Ngoài nạn nhân và người thân, luật còn bảo vệ cả người dưới 18 tuổi đi cùng nạn nhân và cá nhân tham gia phòng, chống mua bán người.

Miễn trừ trách nhiệm cho nạn nhân: Bổ sung nguyên tắc quan trọng: Nạn nhân có thể không bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các hành vi vi phạm pháp luật mà họ thực hiện do bị ép buộc, là hệ quả trực tiếp của việc bị mua bán.

3. Chế độ hỗ trợ cho nạn nhân và người đang trong quá trình xác định là nạn nhân

Luật quy định các chế độ hỗ trợ toàn diện cho nạn nhân và người đang trong quá trình xác định là nạn nhân của hành vi mua bán người, bao gồm:

Hỗ trợ toàn diện: Nạn nhân được hưởng các chế độ hỗ trợ về nhu cầu thiết yếu, y tế, tâm lý, trợ giúp pháp lý, hỗ trợ học văn hóa, học nghề...

Bổ sung chế độ hỗ trợ vay vốn: Nạn nhân là công dân Việt Nam hoặc người không quốc tịch thường trú tại Việt Nam sẽ được xem xét hỗ trợ vay vốn để tạo sinh kế, ổn định cuộc sống.

Tăng cường vai trò của các tổ chức xã hội: Khuyến khích và tạo hành lang pháp lý để các tổ chức xã hội, cá nhân tham gia vào việc hỗ trợ, cung cấp dịch vụ cho nạn nhân.

4. Giải cứu, tiếp nhận và xác minh nạn nhân ở nước ngoài

Luật bổ sung quy định về việc giải cứu, tiếp nhận và xác minh nạn nhân đang ở nước ngoài, nhằm bảo vệ nạn nhân trong các trường hợp bị mua bán xuyên quốc gia. Điều này thể hiện cam kết quốc tế của Việt Nam trong việc thực hiện các công ước quốc tế về phòng, chống mua bán người và bảo vệ quyền lợi của nạn nhân trên phạm vi toàn cầu.

5.Tác động của những điểm mới trong Luật Phòng, chống mua bán người

Những điểm mới trong Luật Phòng, chống mua bán người năm 2024 sẽ đóng góp vào việc bảo vệ quyền con người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em. Đồng thời, Luật cũng giúp nâng cao hiệu quả trong việc đấu tranh chống lại tội phạm mua bán người và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nạn nhân. Việc bổ sung các quy định về hỗ trợ pháp lý và chế độ hỗ trợ giúp tạo điều kiện cho nạn nhân nhanh chóng tái hòa nhập cộng đồng, từ đó giảm thiểu tác động tiêu cực của hành vi mua bán người.